آموزش ضمایر در زبان انگلیسی: از صفر تا صد با مثال و تمرین

به عنوان یک زبانآموز، به خوبی میدانم که یادگیری گرامر میتواند در ابتدا کمی چالش برانگیز باشد. اما نگران نباشید! در این مقاله میخواهیم با هم به صورت جامع و کامل، از صفر تا صد، آموزش ضمایر در زبان انگلیسی را آغاز کنیم. ضمایر از مهمترین اجزای کلام هستند که به ما کمک میکنند تا جملاتمان را کوتاهتر، روانتر و زیباتر بیان کنیم. من خودم وقتی شروع به یادگیری زبان انگلیسی کردم، همیشه دنبال یک منبع بودم که همهچیز را به زبان ساده توضیح دهد و مثالهای کاربردی داشته باشد. حالا میخواهم همان تجربه را برای شما فراهم کنم.
برای یادگیری عمیقتر گرامر و کاربرد کلمات در موقعیتهای مختلف، میتوانید به آموزشگاه زبان در شیراز مراجعه کنید.
ضمیر چیست و چرا در انگلیسی مهم است؟
بیایید از ابتدا شروع کنیم. ضمیر چیست؟ در زبان انگلیسی (و البته در زبان فارسی) ضمیر کلمهای است که به جای اسم مینشیند تا از تکرار آن جلوگیری کند. تصور کنید بخواهید هر بار در مورد “علی” صحبت کنید و مدام نامش را تکرار کنید: “علی امروز آمد. علی گرسنه بود. علی ناهار خورد.” چقدر خستهکننده میشود، نه؟ حالا اگر بگوییم “علی امروز آمد. او گرسنه بود. او ناهار خورد.” جمله بسیار روانتر و طبیعیتر به نظر میرسد. این “او” همان ضمیر است.
کاربرد ضمایر انگلیسی بسیار گسترده است. آنها به ما کمک میکنند جملاتی منسجمتر داشته باشیم، از اشارههای تکراری پرهیز کنیم و در کل، به زیبایی کلاممان بیفزاییم. پس گرامر ضمایر انگلیسی یکی از اولین و اساسیترین بخشهایی است که هر زبانآموز مبتدی باید به خوبی آن را فرا بگیرد.
دستهبندی اصلی انواع ضمایر انگلیسی
شاید فکر کنید که ضمایر فقط چند کلمه ساده هستند، اما در واقع انواع ضمایر انگلیسی متعددند که هر کدام کاربرد خاص خودشان را دارند. بیایید با هم یک دستهبندی کلی داشته باشیم تا در ادامه به جزئیات هر یک بپردازیم:
- ضمایر شخصی (Personal Pronouns): این ضمایر جای اسم اشخاص یا اشیاء را میگیرند.
- ضمایر ملکی (Possessive Pronouns): مالکیت را نشان میدهند.
- ضمایر انعکاسی و تاکیدی (Reflexive and Emphatic Pronouns): به فاعل جمله برمیگردند یا روی آن تأکید میکنند.
- ضمایر اشاره (Demonstrative Pronouns): به اشخاص یا اشیاء اشاره میکنند.
- ضمایر موصولی (Relative Pronouns): جملات را به هم وصل میکنند.
- ضمایر پرسشی (Interrogative Pronouns): برای طرح سوال به کار میروند.
- ضمایر نامعین (Indefinite Pronouns): به اشخاص یا اشیاء نامشخص اشاره دارند.
- ضمایر متقابل (Reciprocal Pronouns): رابطه متقابل را بین دو یا چند نفر نشان میدهند.
حالا که یک دید کلی پیدا کردیم، بیایید وارد جزئیات شویم و هر بخش را با مثال ضمایر انگلیسی و توضیحات کامل یاد بگیریم.
ضمایر شخصی (Personal Pronouns)
ضمایر شخصی پرکاربردترین نوع ضمایر هستند و به دو دسته فاعلی (Subjective) و مفعولی (Objective) تقسیم میشوند.
ضمایر فاعلی (Subject Pronouns)
این ضمایر جای فاعل جمله (کسی یا چیزی که عمل را انجام میدهد) مینشینند و همیشه قبل از فعل میآیند.
| ضمیر فارسی | ضمیر انگلیسی | مثال فارسی | مثال انگلیسی |
|---|---|---|---|
| من | I | من میروم | I go. |
| تو / شما | You | تو میخندی | You laugh. |
| او (مذکر) | He | او میخواند | He reads. |
| او (مونث) | She | او آشپزی میکند | She cooks. |
| آن (اشیا / حیوانات) | It | آن میبارد | It rains. |
| ما | We | ما میرقصیم | We dance. |
| شما | You | شما میخورید | You eat. |
| آنها | They | آنها بازی میکنند | They play. |
نکات کلیدی:
- “You” هم برای مفرد و هم برای جمع استفاده میشود.
- “It” برای اشیا، حیوانات و مفاهیم انتزاعی به کار میرود.
ضمایر مفعولی (Object Pronouns)
این ضمایر جای مفعول جمله (کسی یا چیزی که عمل روی آن انجام میشود) مینشینند و معمولاً بعد از فعل یا حرف اضافه میآیند.
| ضمیر فارسی | ضمیر انگلیسی | مثال فارسی | مثال انگلیسی |
|---|---|---|---|
| مرا | Me | او مرا دید | He saw me. |
| تو را / شما را | You | من تو را دوست دارم | I love you. |
| او را (مذکر) | Him | ما او را دعوت کردیم | We invited him. |
| او را (مونث) | Her | او به او زنگ زد | He called her. |
| آن را | It | من آن را دیدم | I saw it. |
| ما را | Us | او ما را کمک کرد | She helped us. |
| شما را | You | آنها شما را دیدند | They saw you. |
| آنها را | Them | من آنها را صدا زدم | I called them. |
مثالهای بیشتر برای ضمایر فاعلی و مفعولی:
- I gave the book to him. (من کتاب را به او دادم.)
- She brought us some flowers. (او برای ما چند گل آورد.)
- Did you see them at the party? (آیا شما آنها را در مهمانی دیدید؟)
- It is good to know you. (دیدن شما خوب است.)
ضمایر ملکی و صفتهای ملکی (Possessive Pronouns and Possessive Adjectives)
این بخش یکی از پرکاربردترین بخشها در آموزش ضمایر در زبان انگلیسی است که اغلب زبانآموزان را به اشتباه میاندازد. بیایید تفاوت آنها را به خوبی درک کنیم.
صفتهای ملکی (Possessive Adjectives)
صفتهای ملکی همیشه قبل از یک اسم میآیند و مالکیت آن اسم را نشان میدهند. در واقع، آنها صفت هستند و نه ضمیر، اما چون به مالکیت اشاره دارند، معمولاً همراه با ضمایر ملکی آموزش داده میشوند.
| صفت فارسی | صفت انگلیسی | مثال فارسی | مثال انگلیسی |
|---|---|---|---|
| مال من | My | این ماشین من است | This is my car. |
| مال تو / شما | Your | آن کتاب توست | That is your book. |
| مال او (مذکر) | His | این برادر اوست | This is his brother. |
| مال او (مونث) | Her | آن خواهر اوست | That is her sister. |
| مال آن | Its | دم آن گربه | Its tail. |
| مال ما | Our | این خانه ماست | This is our house. |
| مال شما | Your | این بچههای شما هستند | These are your children. |
| مال آنها | Their | آن دوست آنهاست | That is their friend. |
ضمایر ملکی (Possessive Pronouns)
ضمایر ملکی نیز مالکیت را نشان میدهند، اما نکته مهم اینجاست که به جای اسم مینشینند و نیازی به اسم بعد از خود ندارند. این همان تفاوت ضمایر ملکی و صفتهای ملکی است.
| ضمیر فارسی | ضمیر انگلیسی | مثال فارسی | مثال انگلیسی |
|---|---|---|---|
| مال من | Mine | این مال من است | This is mine. |
| مال تو / شما | Yours | آن مال توست | That is yours. |
| مال او (مذکر) | His | این مال اوست | This is his. |
| مال او (مونث) | Hers | آن مال اوست | That is hers. |
| مال آن | — (Its) | (کم استفاده میشود) | (Rarely used) |
| مال ما | Ours | این مال ماست | This is ours. |
| مال شما | Yours | آن مال شماست | That is yours. |
| مال آنها | Theirs | این مال آنهاست | This is theirs. |
مثال برای درک تفاوت:
- My car is red. (صفت ملکی – قبل از اسم car آمده است)
- The red car is mine. (ضمیر ملکی – به جای “my car” نشسته است)
- Is that your pen? (آیا آن خودکار توست؟)
- Is that pen yours? (آیا آن خودکار مال توست؟)
نکته مهم: کلمه “its” به عنوان ضمیر ملکی به ندرت استفاده میشود و معمولاً “its” فقط به عنوان صفت ملکی به کار میرود.
ضمایر انعکاسی و تاکیدی (Reflexive and Emphatic Pronouns)
یکی دیگر از بخشهای مهم در انواع ضمایر انگلیسی، ضمایر انعکاسی و تاکیدی هستند که ساختار یکسانی دارند اما کاربردشان فرق میکند.
| ضمیر فارسی | ضمیر انگلیسی |
|---|---|
| خودم | Myself |
| خودت / خودتان | Yourself / Yourselves |
| خودش (مذکر) | Himself |
| خودش (مونث) | Herself |
| خودش (برای اشیا / حیوانات) | Itself |
| خودمان | Ourselves |
| خودشان | Themselves |
ضمایر انعکاسی (Reflexive Pronouns)
وقتی فاعل و مفعول جمله یکسان باشند، از ضمایر انعکاسی استفاده میکنیم. به عبارت دیگر، عمل فعل به خود فاعل برمیگردد.
- I cut myself while cooking. (من هنگام آشپزی خودم را بریدم.)
- She looked at herself in the mirror. (او در آینه به خودش نگاه کرد.)
- The cat cleaned itself. (گربه خودش را تمیز کرد.)
- We enjoyed ourselves at the party. (ما در مهمانی به خودمان خوش گذراندیم.)
نکته: پس از حروف اضافه “by” و “for” نیز میتوان از این ضمایر استفاده کرد:
- He lives by himself. (او تنها زندگی میکند. – به معنای بدون کمک کسی)
- She made this cake for herself. (او این کیک را برای خودش درست کرد.)
ضمایر تاکیدی (Emphatic Pronouns)
چگونه ضمایر انعکاسی و تاکیدی را از هم تشخیص دهیم؟ تفاوت در این است که ضمایر تاکیدی برای تاکید بر فاعل یا مفعول جمله به کار میروند و اگر آنها را از جمله حذف کنیم، معنی جمله همچنان کامل و صحیح خواهد بود (برخلاف ضمایر انعکاسی که اگر حذف شوند، معنی جمله ناقص میشود).
- I cooked the dinner myself. (من خودم شام را پختم. – تاکید بر “من بودم که پختم”)
- The principal himself sent the email. (مدیر خودش ایمیل را فرستاد. – تاکید بر “مدیر بود، نه کس دیگری”)
- She designed the dress herself. (او خودش لباس را طراحی کرد. – تاکید بر “او بود، نه کس دیگری”)
مثالی برای مقایسه:
- He hurt himself. (او به خودش صدمه زد. – انعکاسی، اگر حذف شود جمله بیمعنی است.)
- He built the house himself. (او خودش خانه را ساخت. – تاکیدی، اگر حذف شود (He built the house) جمله هنوز معنی دارد.)
ضمایر اشاره (Demonstrative Pronouns)
ضمایر اشاره برای اشاره به اشخاص یا اشیاء خاصی به کار میروند که از نظر فاصله نزدیک یا دور هستند.
| وضعیت | مفرد | جمع |
|---|---|---|
| نزدیک | This | These |
| دور | That | Those |
مثال:
- This is my book. (این کتاب من است. – کتاب نزدیک است)
- That is your car. (آن ماشین تو است. – ماشین دور است)
- These are my friends. (اینها دوستان من هستند. – دوستان نزدیک هستند)
- Those are their houses. (آنها خانههای آنها هستند. – خانهها دور هستند)
نکته مهم: ضمایر اشاره نیز میتوانند به عنوان صفت اشاره (Demonstrative Adjectives) قبل از اسم بیایند. تفاوت مانند ضمایر و صفتهای ملکی است.
- This book is mine. (این کتاب مال من است. – “This” صفت اشاره)
- This is my book. (این کتاب من است. – “This” ضمیر اشاره)
ضمایر موصولی (Relative Pronouns)
ضمایر موصولی برای وصل کردن دو جمله یا ارائه اطلاعات بیشتر درباره یک اسم یا ضمیر در جمله اصلی به کار میروند.
- Who: برای اشاره به اشخاص (فاعل).
- Whom: برای اشاره به اشخاص (مفعول).
- Whose: برای اشاره به مالکیت (اشخاص و گاهی اشیا).
- Which: برای اشاره به اشیا و حیوانات.
- That: برای اشاره به اشخاص، اشیا و حیوانات (میتواند جایگزین who/which شود).
مثال:
- The man who lives next door is friendly. (آن مردی که در همسایگی زندگی میکند، دوستانه است.)
- The student whom I helped passed the exam. (دانشآموزی که من به او کمک کردم، امتحان را قبول شد.)
- I know a girl whose brother is a doctor. (من دختری را میشناسم که برادرش دکتر است.)
- This is the book which I read last week. (این همان کتابی است که هفته گذشته خواندم.)
- He bought a car that was very expensive. (او ماشینی خرید که خیلی گران بود.)
ضمایر پرسشی (Interrogative Pronouns)
ضمایر پرسشی برای طرح سوال استفاده میشوند.
- Who: چه کسی (فاعل)
- Whom: چه کسی را (مفعول)
- Whose: مال چه کسی
- What: چه چیزی
- Which: کدام (برای انتخاب از بین گزینههای مشخص)
مثال:
- Who is coming to the party? (چه کسی به مهمانی میآید؟)
- Whom did you see? (چه کسی را دیدی؟)
- Whose is this bag? (این کیف مال چه کسی است؟)
- What is your favorite color? (رنگ مورد علاقه شما چیست؟)
- Which one do you prefer, coffee or tea? (کدام را ترجیح میدهید، قهوه یا چای؟)
ضمایر نامعین (Indefinite Pronouns)
ضمایر نامعین به اشخاص یا اشیاء نامشخص یا مبهم اشاره میکنند. این ضمایر معمولاً به صورت مفرد در نظر گرفته میشوند.
برخی از رایجترین ضمایر نامعین:
- Everybody/Everyone: همه
- Somebody/Someone: کسی/شخصی
- Nobody/No one: هیچکس
- Anybody/Anyone: هیچکس (در جمله منفی و سوالی) / هرکس (در جمله مثبت)
- Everything: همه چیز
- Something: چیزی
- Nothing: هیچچیز
- Anything: هیچچیز (در جمله منفی و سوالی) / هر چیز (در جمله مثبت)
- Each: هر یک
- Both: هر دو
- Many: بسیاری
- Few: تعدادی کم (معدود)
- All: همه
- Some: برخی
- Most: بیشتر
- None: هیچ کدام
مثال:
- Everyone is here. (همه اینجا هستند.)
- Is there anything I can do? (آیا کاری هست که بتوانم انجام دهم؟)
- Somebody left the door open. (کسی در را باز گذاشت.)
- Nothing is impossible. (هیچچیز غیرممکن نیست.)
- Most of the students passed the exam. (بیشتر دانشآموزان امتحان را قبول شدند.)
ضمایر متقابل (Reciprocal Pronouns)
ضمایر متقابل برای نشان دادن رابطهای دوطرفه یا متقابل بین دو یا چند شخص/شیء به کار میروند.
- Each other: برای دو شخص یا شیء
- One another: برای بیش از دو شخص یا شیء (هرچند often به جای each other هم استفاده میشود)
مثال:
- John and Mary love each other. (جان و مری همدیگر را دوست دارند.)
- The students helped one another with the project. (دانشآموزان به همدیگر در پروژه کمک کردند.)
- They looked at each other for an answer. (آنها برای یک پاسخ به همدیگر نگاه کردند.)
جدول جامع ضمایر انگلیسی
برای جمعبندی و دسترسی سریع به این اطلاعات، یک جدول جامع ضمایر انگلیسی میتواند بسیار مفید باشد.
| نوع ضمیر | فاعلی (Subject Pronoun) | مفعولی (Object Pronoun) | ملکی (Possessive Pronoun) | ملکی (Possessive Adjective) | انعکاسی / تاکیدی (Reflexive / Emphatic) |
|---|---|---|---|---|---|
| شخص مفرد اول (من) | I | Me | Mine | My | Myself |
| شخص مفرد دوم (تو) | You | You | Yours | Your | Yourself |
| شخص مفرد سوم (او – مذکر) | He | Him | His | His | Himself |
| شخص مفرد سوم (او – مونث) | She | Her | Hers | Her | Herself |
| شخص مفرد سوم (آن – خنثی) | It | It | (—) | Its | Itself |
| شخص جمع اول (ما) | We | Us | Ours | Our | Ourselves |
| شخص جمع دوم (شما) | You | You | Yours | Your | Yourselves |
| شخص جمع سوم (آنها) | They | Them | Theirs | Their | Themselves |
ضمایر دیگر:
- اشاره: This, That, These, Those
- موصولی: Who, Whom, Whose, Which, That
- پرسشی: Who, Whom, Whose, What, Which
- نامعین: Everyone, Somebody, Nothing, All, Some, etc.
- متقابل: Each other, One another
رایجترین اشتباهات در استفاده از ضمایر انگلیسی و راههای پیشگیری
به عنوان کسی که سالهاست در مسیر یادگیری زبان انگلیسی قدم برداشتهام، میتوانم بگویم که رایجترین اشتباهات در استفاده از ضمایر انگلیسی اغلب در بخشهای زیر رخ میدهند:
- اشتباه بین ضمایر فاعلی و مفعولی: این خطای بسیار رایج است که افراد به جای “He and I went” بگویند “Him and me went”. همیشه به یاد داشته باشید که اگر ضمیر فاعل جمله است (کاری را انجام میدهد)، باید حالت فاعلی آن را به کار ببرید. (برای تشخیص سریع: بخشی از جمله را حذف کنید و ببینید کدام ضمیر تنها معنی میدهد. مثلا “Me went” غلط است، پس “Him and me went” هم غلط است.)
- اشتباه بین ضمایر ملکی و صفتهای ملکی: این همان تفاوتی است که پیشتر به آن اشاره کردم. به یاد داشته باشید که صفت ملکی (my, your, his, her, its, our, their) حتماً نیاز به اسم بعد از خود دارد، اما ضمیر ملکی (mine, yours, his, hers, ours, theirs) به جای اسم مینشیند. (مثال: “It’s my book” vs. “It’s mine”)
- انتخاب بین “who” و “whom”: “Who” ضمیر فاعلی و “Whom” ضمیر مفعولی است. اگر میتوانید به جای آن He/She بگذارید، از “Who” استفاده کنید. اگر میتوانید به جای آن Him/Her بگذارید، از “Whom” استفاده کنید (Who did it? – He did it. Whom did you see? – I saw him.).
- استفاده از ضمیر اشتباه برای It’s vs. Its: “It’s” مخفف “It is” یا “It has” است، در حالی که “Its” صفت ملکی به معنای “مال آن” است. این یکی از کوچکترین اما شایعترین اشتباهات املایی/گرامری است.
- عدم تطابق ضمیر با Antecedent (مرجع ضمیر): اگر مرجع ضمیر مفرد باشد، ضمیر هم باید مفرد باشد و بالعکس. مثلا اگر بگویید “Every student needs their book” از نظر گرامری بهتر است بگویید “Every student needs his or her book” یا از جملات جمع استفاده کنید تا با “their” تطابق داشته باشد. اما در انگلیسی گفتاری امروزه، استفاده از “they/them/their” برای مراجع مفرد و غیرجنسیتی (“Someone left their bag”) بسیار رایج شده است.
برای پیشگیری از این اشتباهات، بهترین راه تمرین ضمایر انگلیسی به صورت مداوم، خواندن متون انگلیسی و گوش دادن به زبان انگلیسی است. هر چه بیشتر با زبان در تماس باشید، این نکات گرامری ناخودآگاه در ذهن شما تقویت میشوند.
تمرین ضمایر انگلیسی
حالا که با انواع ضمایر انگلیسی آشنا شدهاید، وقت آن است که آموختههای خود را محک بزنید. جملات زیر را با ضمیر مناسب کامل کنید و سعی کنید نوع ضمیر را نیز مشخص کنید.
- _____ is coming to my party tonight. (Someone / Anyone)
- I saw John, and I gave the book to _____. (he / him)
- This is _____ car. (my / mine)
- The dog barked at _____. (it / itself)
- _____ bought that house over there last year. (They / Them)
- Did you hear _____ that? (who / whom)
- The girl _____ hair is red is my sister. (whose / who’s)
- My brother and I help _____ with homework. (each other / one another)
- He did the repairs _____. (him / himself)
- Can you tell me _____ is calling? (who / whom)
پاسخها (برای خودتان بررسی کنید):
- Someone (نامعین)
- him (مفعولی)
- my (صفت ملکی)
- itself (انعکاسی)
- They (فاعلی)
- who (پرسشی)
- whose (موصولی)
- each other (متقابل)
- himself (تاکیدی)
- who (پرسشی – زیرا در اینجا فاعل است. “who is calling?”)
نتیجهگیری
با این آموزش جامع ضمایر انگلیسی، شما حالا دانش کافی برای شناسایی و استفاده صحیح از انواع ضمایر را دارید. یادگیری گرامر ضمایر انگلیسی یک گام بسیار مهم در مسیر تسلط بر زبان انگلیسی است. به یاد داشته باشید که هیچ میانبری برای یادگیری وجود ندارد؛ فقط تمرین، تمرین و باز هم تمرین. از حالا به بعد، وقتی در حال خواندن یا گوش دادن به انگلیسی هستید، سعی کنید ضمایر را شناسایی کنید و به نوع و کاربردشان دقت کنید.
این کار به شما کمک میکند تا این مفهوم را به خوبی درونیسازی کنید و به مهارت شما در مکالمه و نوشتن اضافه شود. با این رویکرد، خیلی زود خواهید دید که استفاده از ضمایر برای شما به یک امر طبیعی تبدیل میشود.
تسلط بر این نکات گرامری پیشرفتهتر، مسیر شما را برای صحبت کردن مانند یک بومیزبان هموارتر میکند. اگر به دنبال برداشتن قدمهای بعدی هستید، پیدا کردن یک آموزشگاه زبان در مشهد میتواند گزینه عالی باشد.
سوالات متداول (FAQ)
ضمیر در زبان انگلیسی چیست و چند نوع دارد؟
ضمیر کلمهای است که به جای اسم مینشیند تا از تکرار آن جلوگیری کند. در زبان انگلیسی انواع مختلفی از ضمایر وجود دارد که مهمترین آنها عبارتند از: ضمایر شخصی، ملکی، انعکاسی، تاکیدی، اشاره، موصولی، پرسشی، نامعین و متقابل.
تفاوت ضمایر ملکی و صفتهای ملکی در چیست؟
تفاوت اصلی این است که صفتهای ملکی (مانند my, your, his) همیشه قبل از یک اسم میآیند و آن را توصیف میکنند، در حالی که ضمایر ملکی (مانند mine, yours, his) به جای خود اسم مینشینند و نیازی به اسم بعد از خود ندارند.
مثال: “This is my book.” (my صفت ملکی است) در مقابل “This book is mine.” (mine ضمیر ملکی است)
چگونه ضمایر انعکاسی و تاکیدی را از هم تشخیص دهیم؟
ضمایر انعکاسی (مانند myself, himself) زمانی به کار میروند که فاعل و مفعول جمله یکسان باشند و عمل فعل به خود فاعل برگردد. حذف آنها معنی جمله را ناقص میکند.
ضمایر تاکیدی نیز (مانند myself, himself) برای تأکید بر فاعل یا مفعول به کار میروند و اگر آنها را از جمله حذف کنیم، معنی جمله همچنان کامل و صحیح میماند.
مثال انعکاسی: “She hurt herself.” (او به خودش صدمه زد.)
مثال تاکیدی: “She did it herself.” (او خودش آن کار را انجام داد.)
رایجترین اشتباهات در استفاده از ضمایر انگلیسی کدامند؟
رایجترین اشتباهات شامل موارد زیر هستند:
- استفاده نادرست از ضمایر فاعلی و مفعولی (مثلاً Him and me went به جای He and I went).
- اشتباه گرفتن ضمایر ملکی با صفتهای ملکی.
- انتخاب نادرست بین “who” و “whom”.
- اشتباه گرفتن “It’s” (مخفف It is/has) با “Its” (صفت ملکی).
- عدم تطابق ضمیر با مرجع آن (مثلاً استفاده از ضمیر جمع برای مرجع مفرد).
برای اطلاعات بیشتر میتونین به این مقاله مراجعه کنین.





